Rozrząd jest kluczowym układem w silniku, a jego prawidłowe działanie jest niezbędne do prawidłowej i optymalnej pracy silnika. Podstawowe funkcje układu rozrządu
to synchronizacja wału korbowego z wałkiem rozrządu, a zatem prawidłowe ustawienie układu korbowo-tłokowego w celu zapewnienia właściwej i wydajnej pracy silnika.
W wielu silnikach układ rozrządu odpowiada za napędzanie innych elementów, takich jak pompa płynu chłodzącego lub pompa wysokiego ciśnienia (wtryskowa).
W prostych układach wymiana i prawidłowe ustawienie układu rozrządu nie sprawiają problemów profesjonalnemu mechanikowi. Niektóre rozwiązania mogą jednak nastręczać trudności przy wymianie, która – przeprowadzona nieprawidłowo – może powodować poważne problemy, z uszkodzeniem silnika włącznie. Jedną z takich sytuacji jest rozwiązanie, w którym układ rozrządu napędza również pompę wtryskową.
W wielu przypadkach podczas wymiany układu rozrządu (paska, rolek, napinacza i pompy płynu chłodzącego) mechanicy sprawdzają pozostałe elementy układu pod kątem ewentualnych nieszczelności itp. Jeśli zostanie wykryta nieszczelność pompy wtryskowej (wewnętrzna, gdy paliwo dostaje się do oleju, lub gdy nieszczelność jest widoczna na zewnątrz silnika) lub w wyniku zużycia pompy wysokiego ciśnienia do układu paliwowego przedostaną się opiłki z elementów pompy (widoczne np. w filtrze paliwa), konieczne jest zdemontowanie pompy wtryskowej. Pozornie prosta czynność ponownego montażu pompy jest kluczowa i ma bezpośredni wpływ na wydajność i żywotność silnika.
Jak to działa?
Pompa, napędzana paskiem rozrządu, wytwarza ciśnienie wewnątrz listwy paliwowej. Odpowiada ona za wytworzenie właściwego ciśnienia w odpowiednim momencie, aby paliwo zostało następnie wtryśnięte do cylindra. Moment wytworzenia właściwego ciśnienia przez pompę powinien nastąpić przed momentem wtrysku. Chodzi o zrównoważenie sił działających m.in. na pasek rozrządu.
Jeśli praca pompy wtryskowej nie zostanie precyzyjnie dostosowana do położenia wałków rozrządu w układzie, wystąpi rozbieżność sił – w jednym momencie pompa wtryskowa będzie wytwarzać ciśnienie w listwie paliwowej, a w innym wał korbowy wykona suw sprężania. W tym przypadku chodzi o zachowanie równowagi całego układu. Jeśli regulacja nie zostanie przeprowadzona prawidłowo, ogólne drgania silnika wzrosną, co doprowadzi do przeciążenia podzespołów napędu pasowego. Jeśli synchronizacja zostanie ustawiona prawidłowo, drgania silnika zniwelują drgania pompy wysokociśnieniowej.
Na kole zębatym i obudowie pompy wysokiego ciśnienia znajdują się oznaczenia, które są wyrównane względem siebie po prawidłowym wyregulowaniu. Jeśli oznaczenia te nie są wyrównane w pozycji ustawienia silnika, drgania silnika spalinowego i pompy wysokiego ciśnienia sumują się, co powoduje zwiększenie ogólnych drgań napędu paska rozrządu.
Jeżeli oznaczenia znajdują się dokładnie na tym samym poziomie, pompa jest prawidłowo zsynchronizowana z silnikiem spalinowym, a drgania równoważą się, dzięki czemu całkowite drgania pozostają na stałe w granicach tolerancji.
Drgania pompy wtryskowej spowodowane niesynchroniczną pracą w stosunku do skoków roboczych silnika mają kluczowe znaczenie dla napędu rozrządu i żywotności całego silnika, szczególnie w pompach jednotłoczkowych. W przypadku stosowania pomp sterowanych elektronicznie konieczne jest ich prawidłowe zsynchronizowanie z położeniem wałków rozrządu blokadami czy narzędziami diagnostycznymi (np. diagnoskopem). W wyniku działania wielu sił skrętnych i niestabilnej pracy paska często dochodzi do wyrwania części zębów lub zerwania całego paska rozrządu. Z powodu złej synchronizacji pompy wtryskowej z układem rozrządu pasek ulega zniszczeniu, co skutkuje poważnymi i kosztownymi uszkodzeniami całego silnika.
Ustawienie pompy jest krytycznym aspektem, któremu należy poświęcić szczególną uwagę. Jest to istotne, ponieważ na pierwszy rzut oka układ będzie prawidłowo ustawiony, a układ rozrządu będzie działał poprawnie. Wielu mechaników uzna to za sukces i koniec procesu serwisowego. Często w wyniku złej synchronizacji pompy wtryskowej dochodzi do uszkodzenia paska rozrządu i może to nastąpić po bardzo krótkim czasie, jednak pasek może również pęknąć po stosunkowo długim przebiegu (np. po kilku, a nawet kilkunastu tysiącach kilometrów), co może znacznie „uśpić” czujność mechanika i uniemożliwić mu powiązanie problemu z ustawieniem pompy.
SKF zaleca całkowitą wymianę układu rozrządu, w tym wszystkich rolek i napinacza, a także dokładną analizę stanu współpracujących elementów. Zawartość zestawów naprawczych układu rozrządu SKF zapewnia kompleksową i profesjonalną naprawę. Zalecamy przestrzeganie zaleceń producenta samochodu i procedur naprawczych oraz używanie specjalistycznych narzędzi/zamków do przeprowadzenia naprawy.
